O udarach mówi się zdecydowanie mniej niż powinno. Dlaczego? Ponieważ dotyka on coraz większą liczbę osób i to nie tylko w podeszłym wieku.
A czym tak właściwie jest udar? Parafrazując definicję WHO, jest to NAGŁY stan objawiający się zaburzeniami czynnościami mózgu, utrzymujący się dłużej niż 24 godziny, wymagający niezwłocznej hospitalizacji. Może powodować trwałe zmiany w mózgu, a nawet – nie wykryty w porę – prowadzić do zgonu.
Do klinicznych objawów udaru zalicza się:
· niedowłady i porażenia poszczególnych części ciała
· zaburzenia widzenia
· zaburzenia mowy – o typie afazji
· zaburzenia równowagi
· połowicze zaburzenia czucia
Udary można podzielić również na różne typy:
a) UDAR NIEDOKRWIENNY – to około 85% wszystkich przypadków – wywołany jest zwężeniem bądź całkowitym zamknięciem światła naczyń wewnątrzmózgowych bądź tych doprowadzających krew do mózgu; niewydolność krążenia może skutkować licznymi zawałami mózgu
Obraz kliniczny:
Chory jest najczęściej przytomny, w ogólnym stanie dobrym, obserwuje się deficyt neurologiczny – narasta niedowład połowiczy, pogłębiają się zaburzenia mowy oraz równowagi, zaburzona jest ogólna postawa ciała – nieumiejętność samodzielnego wstawania czy siedzenia
b) UDAR KRWOTOCZNY – to około 15% przypadków – powstający wskutek rozerwania naczynia mózgowego, powodujący wynaczynienie krwi w okolicy mózgowia; niekiedy jest powikłaniem choroby nadciśnieniowej
Obraz kliniczny:
Chory jest w stanie ogólnym ciężkim, zachorowanie poprzedza nierzadko silny ból głowy a także wymioty. Deficyt neurologiczny – znaczny stopień nasilenia względem momentu zachorowania, niedowład połowiczy graniczy z porażeniem. Często obserwuje się zaburzenia przytomności.
Główne czynniki ryzyka udaru – można im zapobiec?
Nadciśnienie tętnicze to jeden z najczęstszych i najgroźniejszych czynników ryzyka chorób naczyniowych, w tym udarów. Im wyższe jest ciśnienie krwi, tym zwiększa się ryzyko udaru. W badaniach wykazano, że nadciśnienie tętnicze, aż czterokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia udaru mózgu, a obniżenie wartości ciśnienia już o zaledwie 10/5 mm Hg, zmniejsza to ryzyko o około 30 %.
Na wystąpienie udaru mózgu bardziej narażone są osoby, które borykają się z miażdżycą naczyń pozamózgowych tj. z chorobą niedokrwienną serca, z miażdżycą naczyń obwodowych, osoby po zawałach.
Kolejnym ważnym czynnikiem są choroby serca – migotanie przedsionków, zaburzenia krążenia mózgowego przy wadach serca, zapalenia wsierdzia, a także nieprawidłowości zastawek.
PODSUMOWUJĄC
Bądź czujny na wczesne objawy udaru i uczul na to również swoich bliskich. Nic nie jest bardziej profilaktycznie niż wiedza. Jeśli zauważysz wymienione w artykule objawy – niezwłocznie dzwoń po karetkę. W przypadku udarów, czas jest na wagę złota.
BIBLIOGRAFIA:
1) R.Mazur, M.Świerkocka-Miastkowska. Choroby Serca i Naczyń 2005, Udar mózgu – pierwsze objawy, tom 2 nr (2) : 84-87
2) A. Strepikowska, A.Buciński. Udar mózgu – czynniki ryzyka i profilaktyka, 2009, Tom 65 (1) : 46-50.
