Udar mózgu: objawy, rodzaje i czynniki ryzyka

O udarach mówi się mniej, niż powinno, a dotykają coraz więcej osób i nie tylko w podeszłym wieku. To stan nagły, w którym każda minuta ma znaczenie. Wyjaśniamy, czym jest udar, jak go rozpoznać i dlaczego część pacjentów po udarze trafia później do neurologopedy.

1Czym jest udar

Parafrazując definicję Światowej Organizacji Zdrowia, udar to nagły stan objawiający się zaburzeniami czynności mózgu, który utrzymuje się dłużej niż 24 godziny i wymaga natychmiastowej hospitalizacji. Może zostawić trwałe zmiany w mózgu, a nierozpoznany w porę zagraża życiu.

2Objawy, które musisz znać

Do najczęstszych objawów udaru należą niedowłady i porażenia części ciała, zaburzenia widzenia, zaburzenia równowagi, połowicze zaburzenia czucia oraz zaburzenia mowy o typie afazji. To właśnie mowa bardzo często cierpi jako jedna z pierwszych.

W udarze czas jest na wagę złota. Nie czekaj, aż objawy same miną, tylko od razu dzwoń pod numer alarmowy.

3Rodzaje udaru

Udar niedokrwienny to około 85 procent wszystkich przypadków. Powstaje, gdy naczynie doprowadzające krew do mózgu zwęża się lub zostaje zamknięte. Chory najczęściej jest przytomny, a deficyt neurologiczny narasta: pogłębia się niedowład połowiczy oraz zaburzenia mowy i równowagi.

Udar krwotoczny to około 15 procent przypadków. Powstaje wskutek rozerwania naczynia i wynaczynienia krwi, często jako powikłanie nadciśnienia. Przebiega zwykle ciężej, bywa poprzedzony silnym bólem głowy i wymiotami, a niedowład graniczy z porażeniem.

4Czynniki ryzyka, którym można zapobiegać

Najgroźniejszym i jednym z najczęstszych czynników ryzyka jest nadciśnienie tętnicze. Im wyższe ciśnienie, tym większe ryzyko. Badania pokazują, że nadciśnienie zwiększa ryzyko udaru nawet czterokrotnie, a obniżenie ciśnienia zmniejsza je o około 30 procent.

Ryzyko rośnie też przy miażdżycy, chorobie niedokrwiennej serca, po zawałach oraz przy chorobach serca, takich jak migotanie przedsionków czy wady zastawek. Wiele z tych czynników można kontrolować, dlatego profilaktyka naprawdę działa.

5Rola neurologopedy po udarze

Po udarze często pojawiają się afazja, czyli trudność z mówieniem i rozumieniem, oraz dyzartria, czyli niewyraźna wymowa. Bywa też zaburzone połykanie. To obszar pracy neurologopedy.

Tu liczy się czas: im wcześniej rozpocznie się terapia, tym więcej udaje się odbudować. Pracujemy nad rozumieniem i mówieniem oraz wyrazistością wymowy, blisko współpracując z rodziną pacjenta.

Częste pytania