WYNIKI MOICH BADAŃ
„CZY W OPINII RODZICÓW, DYSLALIA MA WPŁYW NA JAKOŚĆ ŻYCIA ICH DZIECI?”
Dyslalia to zjawisko definiowane na wiele sposobów, jednak najczęściej określa się je w sposób ogólny, jako wady wymowy. Mają one istotny wpływ na jakość wypowiedzi. W dużej mierze dotyczą nieprawidłowości artykulacyjnych aparatu mowy. Dyslalia podzielona została na główne trzy typy klasyfikacji: ze względu na przyczynę występowania wad wymowy, ze względu na ilość wad wymowy i ze względu na jakość wad wymowy. Wśród czynników warunkujących rozwój nieprawidłowści mowy u dzieci wyróżnia się przede wszystkim niepoprawne wzorce mowne, uszkodzenie słuchu, nieprawidłową budowę anatomiczną narządów artykulacyjnych oraz problemy ortodontyczne. Postawienie dokładnej diagnozy dyslalii przebiega etapowo. Pierwszy etap nazywany jest eksploracyjnym, zaś drugi weryfikacyjnym. Terapia logopedyczna zaburzeń mowy wymaga współpracy nie tylko logopedy z dzieckiem, ale również logopedy z rodzicami dziecka z terapii. Podzielona jest ona na trzy etapy: pierwszy – przygotowawczy, drugi – wywołania dźwięku, trzeci – automatyzacji głoski. Niezwykle istotna jest praca w domu i kontynuowanie terapii poza gabinetem logopedycznym.
Głównym celem pracy było zbadanie jakości życia dzieci z dyslalią w ocenie ich rodziców.
Badanie w formie ankiety, po uzyskaniu zgody Komisji Bioetycznej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (uchwała nr APK.002.472.2022) przeprowadzone zostało w Poradni Rodzinnej NZOZ “Vita” (ul. Popiełuszki 71) w Białymstoku. Objęta została nim grupa 50 badanych. Anonimową ankietę uzupełnili rodzice dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, u których zdiagnozowano wady wymowy (dyslalię).
Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety składający się z pytań otwartych i zamkniętych. Podzielony został na dwie części: wstępną (metryczkę) i szczegółową (pytania odnoszące się do tematu pracy). Ankietowani udzielili odpowiedzi łącznie na 26 pytań poprzez wstawienie znaku „X” w kółku obok wybranej odpowiedzi lub czytelnie wpiszą odpowiedzi w wyznaczonym do tego polu.
Zebrane informacje opracowano przy pomocy programu Microsoft Excel oraz arkusza kalkulacyjnego Google.
WZÓR MOJEJ AUTORSKIEJ ANKIETY
I CZĘŚĆ WSTĘPNA
1. Płeć dziecka:
o Dziewczynka
o Chłopiec
2. Wiek dziecka: ________ (uzupełnić)
3. Rodzeństwo:
o Występuje
o Nie występuje
4. Miejsce zamieszkania:
o Wieś
o Miasto
5. Czy dziecko uczęszcza do przedszkola/szkoły?
o Tak
o Nie
II CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA
1. Jak długo Pana/Pani dziecko uczęszcza na zajęcia logopedyczne?
o Mniej niż 3 miesiące
o Dłużej niż 3 miesiące ale krócej niż 6 miesięcy
o Dłużej niż 6 miesięcy ale krócej niż 12 miesięcy
o Dłużej niż 12 miesięcy
2. Z jaką częstotliwością Pana/Pani dziecko uczestniczy aktualnie w zajęciach logopedycznych?
o Raz w tygodniu
o Raz na dwa tygodnie
o Rzadziej: _______________ (uzupełnić)
3. Czy Pana/Pani dziecko miało/ma kontakt z więcej niż jednym logopedą?
o Nie
o Tak, z iloma? ________________ (uzupełnić)
4. Czy Pana/Pani dziecko było/jest objęte opieką laryngologiczną?
o Nie
o Tak, z jakiego powodu? _____________________ (uzupełnić)
5. Czy Pana/Pani dziecko miało/ma problemy ze słuchem?
o Nie
o Tak, jakie? ___________________ (uzupełnić)
6. Czy Pana/Pani dziecko leczyło się/ leczy się ortodontycznie?
o Nie
o Tak, z jakiego powodu? ___________________ (uzupełnić)
7. Czy Pana/Pani dziecko chętnie ćwiczy prawidłową wymowę w domu?
o Tak
o Nie
8. Czy Pani/Pana zdaniem mowa dziecka jest zrozumiała dla otoczenia?
o Tak
o Nie
9. Czy Pana/Pani dziecko denerwuje się, gdy jego mowa nie jest zrozumiana przez otoczenie?
o Tak
o Nie
10. Jak Pana/Pani zdaniem dziecko radzi sobie w grupie równieśniczej?
o Bardzo dobrze, chętnie się integruje
o Dobrze, jednak czasami woli bawić się/pracować samo niż w grupie
o Unika kontaktu z rówieśnikami, jest wycofane
11. Czy zauważył/a Pan/Pani u swojego dziecka podwyższony poziom niepokoju w sytuacjach wymagających podjęcie dialogu?
o Tak
o Nie
12. Czy Pana/Pani dziecko korzysta lub korzystało z opieki psychologicznej?
o Tak
o Nie
13. Czy Pana/Pani dziecko chętnie nawiązuje nowe znajomości?
o Tak
o Nie
14. Jak w Pana/Pani opinii dziecko reaguje na nowe doświadczenia?
o Bardzo chętnie i z zainteresowaniem
o Obojętnie
o Odczuwa lęk, boi się nowych sytuacji
15. Czy zauważył Pan/Pani nadmierne pobudzenie ruchowe u dziecka?
o Tak
o Nie
16. Czy Pana/Pani dziecko przejawia zachowania agresywne?
o Nie
o Tak, w jakich sytuacjach? _____________________ (uzupełnić)
17. Czy Pana/Pani dziecko ma trudności ze skupieniem uwagi?
o Tak
o Nie
18. Czy zauważył/a Pan/Pani trudności w nauce u swojego dziecka?
o Tak
o Nie
19. Czy Pana/Pani dziecko lubi działania bazujące na rywalizacji?
o Tak
o Nie
20. Jak ocenia Pan/Pani wrażliwość swojego dziecka:
| Wysokowrażliwe | Wrażliwe | Obojętne |
Cele szczegółowe wyglądały następująco:
1. Zbadanie, czy wady wymowy występują częściej u chłopców, czy dziewcząt.
2. Ustalenie czy dzieci u dyslalią występują nieprawidłowości takie jak: wady anatomiczne, zaburzenia słuchu, problemy emocjonalne.
3. Wskazanie trudności przedszkolnych i szkolnych, z jakimi zmagają się dzieci z dyslalią.
4. Ocena problemów emocjonalnych dzieci z dyslalią.
5. Określenie znaczenia roli rodziców w terapii logopedycznej.
Badanie przeprowadzono w Poradni Rodzinnej NZOZ „Vita” ” w Białymstoku. Objęta została nim grupa 50 respondentów. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety składający się z pytań otwartych i zamkniętych. W badaniu wzięli udział rodzice dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, u których postawiono diagnozę dyslalii. Na podstawie przeprowadzonych działań badawczych stwierdzono, że problem występowania wad wymowy, znacznie częściej dotyka chłopców – 64%, niż dziewczynek – 36%. Badania potwierdziły również fakt, że wśród młodocianych jednostek z dyslalią, znaczącym problemem jest wysoka wrażliwość – u 94%. Wykrytu również istotną zależność pomiędzy problemami ortodontycznymi oraz laryngologicznymi a występowaniem wad wymowy. 88% dzieci z wadami wymowy jest pod stałą opieką laryngologa, a 70% pod stałą opieką ortodonty. Badanie wykazało również, że dzieci z dyslalią, aż w 34% przejawiają zachowania agresywne. Zdaniem respondetów, komfort życia dzieci z wadami wymowy jest na poziomie przeciętnym – 40% i poniżej przeciętnego – 4%.
FRAGMENT WYNIKÓW Z OPISEM
Tabela – Ocena komfortu życia dzieci z wadami wymowy w ocenie ich rodziców
| Jak ocenia Pani/Pan komfort życia swojego dziecka biorąc pod uwagę jego wady wymowy? | ||
| Odpowiedź | N ważnych | % ważnych |
| Bardzo wysoki poziom komfortu życia | 13 | 26% |
| Wysoki poziom komfortu życia | 15 | 30% |
| Przeciętny poziom komfortu życia | 20 | 40% |
| Niski poziom komfortu życia | 2 | 4% |
| Bardzo niski poziom komfortu życia | 0 | 0% |
Respondenci, zapytani jak oceniają komfort życia swojego dziecka, biorąc pod uwagę wady wymowy, w większości przyznali, że jest ona na przeciętnym poziomie. Żaden badany nie zaznaczył, że jego dziecko funkcjonuje na bardzo niskim poziomie jakości życia. Tylko 13 osób stwierdziło, że ich dzieci mają bardzo wysoki komfort funkcjonowania.
Na podstawie zrealizowanego badania sformułowano następujące wnioski:
1. Jakość życia dzieci z dyslalią jest poniżej przeciętnej normy w subiektywnej ocenie ich rodziców.
2. Problem wad wymowy dotyka częściej chłopców niż dziewcząt.
3. U dzieci z dyslalią występują nieprawidłowości, takie jak: wady anatomiczne, zaburzenia słuchu, problemy emocjonalne.
4. Dzieci z dyslalią przejawiają trudności edukacyjne, z zakresu nauki czytania i pisania oraz gramatyki.
5. Dzieci z wadami wymowy cechują się wysoką wrażliwością, są bardziej bojaźliwe, mają niższe poczucie własnej wartości i większości przypadków izolują się z sytuacji wymagających podjęcia dialogu, gdyż przerasta je związany z tym stres.
6. Rodzice dzieci z dyslalią odgrywają istotną rolę w terapii logopedycznej.
