Czym jest jąkanie u dziecka?
Twoje dziecko powtarza sylaby, przeciąga głoski albo zacina się na początku słowa? U małych dzieci taka niepłynność jest częsta i zwykle mija sama. Czasem jednak jest sygnałem, że warto zajrzeć do logopedy. Wyjaśniam spokojnie, czym jest jąkanie, jak je odróżnić od zwykłej niepłynności i co możesz zrobić w domu.
W skrócie
- Jąkanie to zaburzenie płynności mowy: powtórzenia, przeciąganie głosek i bloki, często z napięciem.
- U dzieci 2 do 5 lat częsta jest niepłynność rozwojowa, która zwykle mija. Niepokoi, gdy się utrwala i narasta.
- Najważniejsze, co robisz w domu: nie poprawiaj, nie ponaglaj, daj dziecku czas i spokój.
1Czym właściwie jest jąkanie
Jąkanie to zaburzenie płynności mówienia. Najczęściej słychać je jako powtarzanie sylab lub głosek (ma-ma-mama), przeciąganie głoski (mmmmama) albo blok, czyli zacięcie, w którym słowo nie chce wyjść.
Często towarzyszy mu napięcie mięśni twarzy albo ciała, a z czasem także emocje: dziecko zaczyna zwracać uwagę na sposób mówienia. To dlatego przy jąkaniu liczy się nie tylko sama mowa, ale też to, jak dziecko się z nią czuje.
2Niepłynność rozwojowa czy jąkanie
Między 2 a 5 rokiem życia bardzo wiele dzieci przechodzi przez okres niepłynności rozwojowej. Myśli pędzą szybciej niż buzia nadąża je wypowiedzieć, więc pojawiają się powtórzenia i zacięcia. W większości przypadków to naturalny etap, który mija samoistnie.
Warto uważniej przyjrzeć się sytuacji, gdy niepłynność utrzymuje się długo, wyraźnie narasta, pojawia się napięcie, a dziecko zaczyna unikać mówienia. Wtedy nie warto czekać, tylko skonsultować się z logopedą.
- Niepłynność trwa dłużej niż pół roku lub wyraźnie się nasila.
- Pojawia się napięcie mięśni twarzy, szyi lub ciała przy mówieniu.
- Dziecko zaczyna unikać mówienia, wycofuje się albo reaguje złością.
- Zacięcia są długie, częste i utrudniają porozumienie.
- Jąkanie występowało w rodzinie.
3Co pomaga, a czego unikać
To, jak reagujesz na niepłynność dziecka, ma ogromne znaczenie. Często to właśnie spokój otoczenia pomaga najbardziej.
| Co pomaga | Czego unikać |
|---|---|
| Mów wolno i spokojnie, rób pauzy | Nie ponaglaj („mów wolniej”, „nie jąkaj się”) |
| Daj dziecku czas, poczekaj aż skończy | Nie kończ za nie zdań i nie poprawiaj |
| Słuchaj tego, CO mówi, nie JAK | Nie zwracaj uwagi na sposób mówienia |
| Zadbaj o spokojny rytm dnia, mniej pośpiechu | Nie karz, nie wyśmiewaj, nie zawstydzaj |
Niepokoi Cię sposób mówienia dziecka?
Diagnozy prowadzi Natalia Nozderka, terapię zespół specjalistek Powiedz To. Poznaj nasz zespół.
Przy jąkaniu spokój otoczenia leczy skuteczniej niż niejedna rada. Daj dziecku czas i uwagę, nie pośpiech.
Bibliografia
- Z. Tarkowski, Jąkanie, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- A. Błachnio, A. Przepiórka, Jąkanie jako zaburzenie z perspektywy psychologicznej, „Psychologia Jakości Życia” 2012.
- T. Woźniak, Przegląd metod kształtowania płynności mowy u osób jąkających się, „Nowa Audiofonologia” 2016.
